Praca wykaszarkami i wycinarkami spalinowymi

Wycinarki i wykaszarki to maszyny zaliczane do grupy pilarek na wysięgniku. Swoje profesjonalne zastosowanie w polskich lasach znalazły od niedawna. Pierwsze wykaszarki pojawiły się w Polsce pod koniec lat 70. Maszyny te służą przede wszystkim do prac w zakresie pielęgnacji upraw i młodników. W zależności od mocy maszyny i narzędzia roboczego można nimi pracować przy usuwaniu trzcinnika, żarnowca czy drzew w czyszczeniach i trzebieżach wczesnych, gdzie grubość drzewek w zasadzie nie przekracza 20cm. Przy czym ścinka drzewa jednym rzazem może nastąpić gdy jego średnica w miejscu cięcia nie przekracza 10cm.

Zasady bezpiecznej oraz wydajnej pracy:
a) Powierzchnia powinna by podzielona na działki robocze tak aby pracownicy zachowali miedzy sobą bezpieczny odstęp, a zarazem dająca możliwość podglądu postępu prac na działkach sąsiednich.

b) Podczas prac z zakresu gospodarki leśnej robotnik pracujący wycinarką nie powinien w zasadzie przebywać na dużej powierzchni sam. Podczas prac tego typu istnieje ryzyko wystąpienia wypadku w wyniku, którego może być potrzebna osoba mogąca udzieli pierwszej pomocy. Istotnym elementem w momencie pojawienia się wypadku jest szybki kontakt z służbami ratowniczymi toteż operator pracujący z dala od zabudowań powinien dysponować telefonem komórkowym.

rysunek c) Przed rozpoczęciem pracy wycinarką należy upewnić się że:
rysunek osłona noża (tarczy) nie jest uszkodzona i jest właściwie zamontowana;
nóż (tarcza) nie jest uszkodzony, jest ostry i właściwie zamontowany, a nakrętka mocująca zabezpieczona;
moc maszyny oraz urządzenie robocze jest odpowiednie do warunków pracy (typu wycinanej roślinności);
uchwyt sterujący oraz uprząż pozwalają na swobodną i ergonomiczną pracę, a głowica robocza jest ustawiony na wprost operatora;
skontrolować, czy środki ochrony osobistej są kompletne. Zawsze należy nosić okulary ochronne (zalecane jest stosowanie osłony twarzy) ponadto należy używać ochronników słuchu, rękawic roboczych oraz obuwia z metalową wkładką.

d) Wokół pracującej osoby należy zachować bezpieczny dystans. W odległości minimum 15 m od operatora lub dwie wysokości wycinanych drzewek (zawsze należy przyjąć wartość wyższą) nie mogą się znajdować inne osoby.

e) Do pracy należy używa tylko ostrych noży zalecanych przez producenta maszyny.

f) Pod żadnym względem nie należy dokonywa przeróbek narzedzi tnących.

g) Praca maszyny powinna odbywac się przy pełnym otwarciu przepustnicy, co wpływa na bezpieczną, dokładną i wydajną pracę.

h) Nie wolno dotykać części roboczej (noża, tarczy) przy uruchomionym silniku.

i) Tarcza robocza wycinarki obraca się w kierunku odwrotnym do kierunku wskazówek zegara.

j) Podobnie jak w pilarkach łańcuchowych i tu w wyniku niewłaściwego przyłożenia tarczy do powierzchni cięcia może nastąpić zjawisko odbicia "kick back" tarczy w prawo. Strefa niebezpieczna, w której może wystąpić odbicie znajduje się pomiędzy godziną 12 a 15, na rycinie zaznaczone strefą czerwoną. Pamiętaj aby unikać cięcia tą częścią tarczy!!!
Największą kontrolę i dosyć dużą precyzję zapewnia cięcie strefą znajdującą się pomiędzy godziną 8 a 12 (żółte pole na rycinie). Natomiast strefa znajdująca się pomiędzy godziną 15 a 17 zapewnia dużą wydajność ale w zamian za mniejszą dokładność zakładanych rzazów.

k) Moc maszyny oraz rodzaj głowicy roboczej należy dostosować do warunków w jakich będzie pracowała. Najczęściej stosuje się tarczę wielozębną, nóż (trójkątny, czteroostrzowy), głowicę żyłkową lub głowicą z ostrzami plastikowymi. Ciekawym rozwiązaniem jest tarcza 9-zębna, za pomocą której kosi się świetnie "na pokos".

w przypadku terenów słabo zarośniętych stosuje się maszyny o mocy około 1KM, pojemności poniżej 30 cm³, wadze do 4,5 kg z głowicą żyłkową;

w przypadku terenów średnio i mocno zarośniętych stosuje się odpowiednio maszyny o mocy pomiędzy 2KM a 4KM, pojemności pomiędzy 30 a 55 cm³ i wagą pomiędzy 6 a 10 kg z głowicą nożową bądź tarczową;

w profesjonalnych wycinarkach narzędziem roboczym jest tarcza wielozębna (20-30 zębów) o średnicy około 200-260 mm lub noża trójkątnego trzy bądź czteroostrzowego;

tarcza tnąca z zębami przecinakowymi służy do ścinki drzew o niewielkiej średnicy (do 20cm).

rysunek l) Wybierając model maszyny należy zwrócić szczególną uwagę na poziom tłumienia drgań (wibracji) uchwytu oraz jego kształt. Dobry uchwyt powinien być nieco skręcony w stosunku do osi podłużnej wału napędowego oraz nieco przesunięty w lewą stronę, tak aby prawidłowo zawieszona maszyna samoczynnie ustawiała się zespołem tnącym dokładnie na osi drogi operatora. Jeżeli uchwyt zamontowany jest dokładnie prostopadle w stosunku do wału napędowego, właściwe położenie układu tnącego będzie wymagało korekty co wpłynie na wymuszoną pozycję operatora.

Techniki pracy wykaszarkami

Wykaszarki to z reguły mniejsze maszyny niż wycinarki których urządzeniem roboczym jest głowica zaopatrzona w noże, żyłkę lub głowicą z ostrzami plastikowymi. Urządzenia o mniejszej mocy nazywane są amatorskimi, o większej natomiast profesjonalnymi. Oprócz mocy urządzenia amatorski od profesjonalnych często odróżnia system tłumienia drgań. W maszynach profesjonalnych drgania nie są praktycznie przenoszone na uchwyty sterujące.

Wykaszanie małych powierzchni	Wykaszanie dużych powierzchni	Wykaszanie wokół przeszkód	Wykaszanie wysokich traw i zarośli

Ponieważ narzędzie tnące obraca się w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu wskazówek zegara, w praktyce stosuje się najczęściej kierunek koszenia od strony prawej do lewej. Zaleta tej metody jest to, że skoszona trawa odkładana jest na powierzchni już skoszonej.	W przypadku gdy koszenie dotyczy dużych płaskich powierzchni najlepiej kosić stosując metodę kwadratów. Dzielimy wtedy powierzchnię przeznaczoną do skoszenia na kwadraty wielkości nie większej niż 5m x 5m i kosimy wzdłuż ich zewnętrznych krawędzi (po obwodzie) przesuwając się do środka.	Żyłka tnąca umożliwia wykaszanie trawy wokół drzew, krzewów, klombów nie powodując ich uszkodzeń. Jeśli w niewielkiej odległości od siebie występuje większa ilość roślin lub przeszkód, to należy stosowa tak zwane obkaszanie. Element tnący w tym wypadku żyłka ma zazwyczaj długość sięgającą do osłony kosy mechanicznej. Można więc użyć osłonę jako element orientacyjny bądź w niektórych wypadkach jako ogranicznik zasięgu skutecznego cięcia. Należy ją prowadzić bezpośrednio przy pniu okrążając go. Pień pozostaje nienaruszony, a koszona jest powierzchnia wokół niego.	W przypadku bardzo wysokiej trawy zaleca się koszenie dwustopniowe. W pierwszym etapie ruchem w prawą stronę, zgodnie z kierunkiem wskazówek zegara - należy przycinać górną część roślin (około 1/2 ich wysokości). W drugim etapie ruchem powrotnym (w lewą stronę) należy przyciąć dolną, pozostałą część usuwanych roślin. W tym przypadku ścięty materiał będzie się odkładał po lewej stronie.

Techniki pracy wycinarkami

Wycinane drzewko spada z tyłu po prawej stronie operatora	Wycinane drzewko spada z tyłu po lewej stronie operatora	Wycinane drzewko spada z przodu po lewej stronie operatora	Wycinane drzewko spada z przodu po prawej stronie operatora	Wycinane drzewko spada na wprost operatora

Należy rozpocząć cięcie po lewej stronie pnia częścią tarczy pomiędzy 15 a 17 godziną. Cięcia należy dokonac pod niewielkim kątem (10-20 stopni) w dół. W wyniku ruchu obrotowego tarczy nasada pnia przesunięta zostanie w lewo do przodu, a strzała drzewka obalona zostaje w prawo do tyłu względem ruchu operatora.	Podobnie jak w poprzednim przypadku cięcie należy rozpocząć po lewej stronie pnia częścią tarczy pomiędzy 15 a 17 godziną. Rzaz należy wykonać pod niewielkim kątem (10-20 stopni) w górę. W wyniku ruchu obrotowego tarczy oraz siły ciężkości strzała drzewka przesunięta zostaje w prawo do przodu względem ruchu operatora, a drzewko upada po stronie lewej.	Należy rozpocząć cięcie po prawej stronie pnia częścią tarczy pomiędzy 8 a 9 godziną. Cięcia należy dokonac pod niewielkim kątem (10-20 stopni) w dół. W wyniku ruchu obrotowego tarczy oraz siły ciężkości strzała drzewka przesunięta zostaje w prawo do tyłu względem ruchu operatora. Podczas tego typu cięcia należy pamiętać aby po ukończeniu rzazu pewnym ruchem wyciągnąć tarczę w prawo. Zapobiegnie to ewentualnemu zakleszczeniu piły oraz przyspieszy obalenie się drzewka.	Należy rozpocząć cięcie po lewej stronie pnia częścią tarczy pomiędzy 8 a 9 godziną. Cięcia należy dokonac pod niewielkim kątem (10-20) w górę. W wyniku ruchu obrotowego tarczy oraz siły ciężkości strzała drzewka przesunięta zostaje w lewo do tyłu, a drzewko upadnie do przodu po stronie prawej względem ruchu operatora. Podczas tego typu cięcia należy pamiętać aby po ukończeniu rzazu cały czas naperać w lewo tak aby przyspieszyć obsuwanie się drzewka.	Ta metoda cięcia jest stosowana stosunkowo rzadko. Aby drzewko spadło na wprost operatora należy rozpocząć cięcie po prawej stronie pnia częścią tarczy około 8 godziny. Cięcia należy dokonać poziomo. Podczas tego typu cięcia należy pamiętać aby po ukończeniu rzazu pewnym ruchem pociągnąć tarczę do siebie. Najlepszy efekt uzyskuje się ścinając drzewka dwuetapowo. Najpierw zakładamy rzaz ukośny kilkadziesiąt centymetrów nad ziemią (około 20-30cm). Następnie rzazem poziomym ścinamy postałą część strzałki.

dodano: 07.12.2008